Bali - INFORMACJE PRAKTYCZNE

Przewodnik Bali
Last Minute Bali
Bali - informacje praktyczne


Klimat:

W Indonezji panuje klimat tropikalny, średnia temperatura roczna wynosi ok. 27 stopnie. Wysoka wilgotnośc powietrza. Nocą w górach ma miejsce większe ochlodzenie. Pora sucha: od maja do września.


Temperatury:

miesiąc	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII
dzień - temperatura w °C	30	30	30	31	31	30	30	31	31	32	32	30
wilgotność powietrza	70	71	70	66	64	61	58	55	55	56	60	68
woda - temperatura w °C	28	28	28	29	28	28	27	27	27	27	28	29
godziny słońca w ciągu dnia	7	7	8	9	9	9	9	10	11	10	10	7
dni deszczowe w miesiącu	14	13	10	5	3	3	3	3	3	3	5	10

Waluta:

Walutą indonezyjską jest rupia. W obiegu są zarówno banknoty, jak i monety.
10000 IDR = ok. 5 PLN (dane NBP z września 2002).


Karty kredytowe:

Visa, Mastercard lub Amexco są honorowane w hotelach i wielu sklepach.


Dokumenty i wiza:

Obywatele Polski mogą otrzymać wizy turystyczne z okresem pobytu do 30 dni w wyznaczonych przejściach granicznych, na lotniskach m.in. w Denpasar. Opłata za wydanie wizy krótkoterminowej wynosi minimum 10 USD, natomiast


Czas:

Lato: czas środkowoeuropejski plus 6 godzin
Zima: czas środkowoeuropejski plus 7 godzin


Zdrowie i szczepienia:

Szczepienia nie są wymagane. Można zaszczepić się przeciwko żółtaczce zakaźnej hepatitis A oraz przy wycieczkach objazdowych profilaktycznie przeciwko malarii.

Jeśli zajdzie potrzeba skorzystania z pomocy lekarskiej, prosimy zwrócić się do recepcji hotelowej. Za wszystkie świadczenia medyczne płaci się gotówką.

Wskazówka: Jeśli wykupili Państwo przed wyjazdem ubezpieczenie kosztów leczenia za granicą, należy poprosić lekarza o wystawienie szczegółowego rachunku, który będzie podstawą zwrotu kosztów leczenia po powrocie do kraju.
W miejscowości Kuta znajduje się centrum medyczne Bali International Medical Centre o standardzie zachodnim (tel. 76 12 63), zaś w Denpasar – prywatna klinika Kasih Ibu (tel. 22 30 36).
Duży wybór leków można znaleźć w drogeriach hotelowych.


Komunikacja:

Autobusy liniowe:

Po wyspie kursują autobusy liniowe. Nie radzimy z nich jednak korzystać, ponieważ kursują nieregularnie i zazwyczaj są przepełnione.


Kolej:

Kolej dostępna jest tylko na Jawie i Sumatrze. Na Jawie pociągi kursują pomiędzy Dżakartą i Surabaja,Yogyakartą, Surakartą i Bandungiem. Najbardziej komfortowe i najszybsze są pociągi Bima i Mutiara, które oferują wiele połączeń.


Taksówki:

Kurs z Nusa Dua do Kuty kosztuje 30000 IDR (cena minimalna), do Denpasar 45000 IDR, do Sanur 40000 IDR. We wszystkich hotelach znajduje się punkt zamawiania taksówek (wyższe ceny stałe). Wiele taksówek wyposażonych jest w taksometry.

Uwaga: Jeśli taksówka nie była zamawiana przez hotel, należy przed podróżą uzgodnić cenę przejazdu.


Bemo:

Najpopularniejszym i najtańszym środkiem lokomocji zarówno dla Balijczyków, jak i turystów są autobusy Bemo – przebudowane mini-ciężarówki z dwoma rzędami ławek (ich bardziej nowoczesną wersją są mikrobusy). Korzystając z Bemo indywidualnie, płaci się taką samą cenę jak za przejazd taksówką. Jadąc z innymi, płaci się przykładowo 2500 IDR za przejazd z Kuty do Denpasar (cena za osobę).
Coraz częściej zamiast starszych wersji Bemo spotyka się mikrobusy, ale system opłat pozostaje ten sam.


Jazda samochodem:

Odważni kierowcy mogą na Bali wypożyczyć samochód lub motocykl (wypożyczenie samochodu: 35-50 USD/dzień wraz z ubezpieczeniem; wypożyczenie motocykla: 10 USD/dzień). W dużych hotelach znajdują się punkty wynajmu samochodów (Rent a Car).
Decydując się na wynajem samochodu, należy pamiętać o tym, by jeździć ostrożnie i przed rozpoczęciem podróży sprawdzić stan samochodu. Na Bali nie ma obowiązkowych ubezpieczeń.
Aby wypożyczyć samochód, muszą Państwo posiadać międzynarodowe prawo jazdy.


Poczta:

Główny urząd pocztowy w Denpasar mieści się przy Jalan Raja Puputan (Renon), w pobliżu siedziby gubernatora. Pocztę przyjmują także recepcje, znaczki można kupić w drogeriach hotelowych. Hotele Hyatt i hotel Putri Bali mają własne okienka pocztowe.

Ponieważ opłaty pocztowe ulegają częstym zmianom, prosimy dowiedzieć się u rezydenta o wysokość aktualnych opłat pocztowych.
Wysyłając pocztę, nie należy zapomnieć o dopisku Air Mail. Poczta dostarczana jest do Europy w mniej więcej w ciągu tygodnia.


Przedstawicielstwa dyplomatyczne:

Jl. HR Rasuna Said Kav. X Blok IV/ 3
12950 Jakarta Selatan, Indonezja
tel. 0-062 21 25 25 938/ 39/ 40
faks 0-062 21 25 25 958

Ambasada Republiki Indonezji
ul. Estońska 3/5
tel. 022-6175179, 022-6175108
fax.022-6178451
www.indonesianembassy.pl


Napięcie w sieci:

Napięcie w sieci wynosi 220 V. Należy zwrócić uwagę na wskazówki dotyczące korzystania z prądu, znajdujące się w łazience hotelowej.


Telefony:

W większości hoteli można telefonować bezpośrednio z pokoju. Faksy wysyłane są za pośrednictwem recepcji. Taniej jest telefonować z lokalnych biur telefonicznych o nazwie Wartel.
Dzwoniąc do Polski, należy wybrać numer 0-01 48, następnie numer kierunkowy miejscowości (bez poprzedzającego go zera) oraz numer abonenta. Uwaga: czas połączenia jest liczony od wybrania drugiego zera.
Dzwoniąc do Europy, należy pamiętać o różnicy czasu wynoszącej 6-7 godzin


Woda pitna:

Woda wodociągowa nadaje się według tamtejszych standardów do picia. Nie polecamy jej jednak turystom. Wodę mineralną można kupić w każdym hotelu i w każdej restauracji. Bez obaw można pić także wodę z lodem, serwowaną bezpłatnie w niektórych hotelach.


Atrakcje turystyczne:


Borobudur, Prambanan:

Świątynia Borobudur leży w nieopodal Yogyakarty. Jest jedną z największych świątyń buddyjskich naświecie i największą w Indonezji. Zbudowana około 800 roku n.e. została zrekonstruowana na początku XX wieku. Świątynia zbudowana na podstawie kwadratu o bokach długości 123 m mierzy 42 m.
Na podstawie mieści się pięć odpowiednio mniejszych platform. Ściany ich zdobią płaskorzeźby przedstawiające przypowieści buddyjskie. Na platformach mieszczą się 504 posagi Buddy. Inną znaną świątynią buddyjską jest Prambanan mieszcząca się w dolinie o tej samej nazwie,


Muzea:

Bali Museum w Denpasar: można tu podziwiać dzieła sztuki balijskiej od czasów prehistorycznych aż do XX wieku. Najwięcej eksponatów pochodzi z okresu antyku. Niezwykle interesujące są przedstawione na modelach najważniejsze rytuały, np. ceremonia szlifowania zębów, rytuały związane z zaślubinami i ceremonie palenia zwłok. W muzeum można ponadto podziwiać tradycyjne rzeźby drewniane oraz liczące sobie setki lat malowidła i maski.
Godziny otwarcia: poniedziałek – piątek 8.00-14.30, sobota 8.00-13.00, w niedziele i święta muzeum jest zamknięte.


Museum Puri Lukisan w Ubud: zgromadzono tu dzieła artystów balijskich, powstałe w ciągu ostatnich 60 lat, kiedy zaczęto odchodzić od tradycyjnych form malarskich. Trzon wystawy tworzą współczesne obrazy i rzeźby z ostatniego dwudziestolecia. W większości wykonali je artyści centrum malarskiego w Ubud.
Godziny otwarcia: codziennie 8.00-16.00.


Neka Museum w pobliżu Ubud: w 13 salach zaprezentowano rozwój balijskiego malarstwa od roku 1900 do dnia dzisiejszego. Wystawione są tu także prace europejskich artystów, np. Waltera Spiesa, Rudolfa Bonneta czy Arie Smit, których sztuka miała duży wpływ na malarstwo balijskie.
Godziny otwarcia: codziennie 9.00-17.00.


Yogyakarta:

Pełna zabytków i świątyń pierwsza stolica Indonezji. Największą atrakcję stanowi zbudowany w 1755 roku pałac sułtana Kreaton. Obok dworu cesarskiego warto zwoedzić Sambisari- hinduistyczną świątynię poświęconą bogu Siwa.


Kraj i jego mieszkańcy:

Codzienne życie Balijczyków jest zdominowane przez wiele reguł i tabu, powszechnie szanowanych i akceptowanych przez nich samych. Żaden z nich nie będzie miał oczywiście za złe przybyszowi z zewnątrz, że nie zawsze udaje mu się przestrzegać wszystkich reguł, ale tolerancja ta ma swoje granice.
Dlatego w tym miejscu chcielibyśmy przekazać Państwu kilka uwag odnośnie do postępowania w codziennych sytuacjach.
Prosimy pamiętać, że głowa uchodzi za świętą i z tego powodu jest nietykalna. Nawet zwykły dla nas gest pogłaskania dziecka po głowie będzie uważany przez Balijczyków za naruszenie jego godności. Z kolei stopy uchodzą za nieczyste, dlatego też siedząc podwija się nogi pod siebie lub też siada po turecku, tak aby nie wskazywać stopą na inną osobę.
Nawet jeśli w niektórych miejscach odniosą Państwo inne wrażenie, prosimy pamiętać, że żebractwo jest powszechnie potępiane na Bali. Dlatego prosimy nie dawać żebrzącym dzieciom pieniędzy, cukierków itp. W ten sposób tylko przyczyniają się Państwo do odwrotu od tradycyjnych wartości i utwierdzają je w przekonaniu, że żebranie przynosi więcej korzyści niż nauka w szkole.
Wymiana czułości w miejscach publicznych nie jest wprawdzie niczym niezwykłym czy niemoralnym dla gości z Zachodu, ale Balijczycy, podobnie jak ludność w innych krajach azjatyckich, nie są do niej przyzwyczajeni.
Zwiedzanie świątyń w strojach plażowych oraz bez specjalnego szala obwiązanego wokół talii nie jest możliwe. Selendang (szal) można za niewielką opłatą wypożyczyć przy wejściu do świątyni. Czasami wypożyczany jest także sarong. Można go również zakupić na plaży. Warto go mieć przy sobie podczas wycieczek po Bali.
Uwaga: krew uważana jest za nieczystą, dlatego osoby z krwawiącymi ranami i kobiety podczas okresu nie mogą wchodzić do świątyń.
Jeśli będą Państwo mieli okazję wziąć udział w ceremonii religijnej, należy pamiętać o stosownym stroju. Również fotografowanie wymaga dużego taktu. Podczas ceremonii nie wolno używać flesza. Absolutnym tabu dla fotografów są publiczne kąpieliska, gdzie nie należy robić zdjęć.
Jeśli kiedykolwiek będą mieli Państwo problemy z porozumieniem się, nie okazujcie zniecierpliwienia czy złego humoru, ale cierpliwość.
Uśmiech, spokój i tolerancja zaprowadzi Państwa o wiele dalej niż rozdrażnienie. Głośnym zachowaniem i publicznym krytykowaniem można zyskać jedynie pogardę otoczenia. Za dużą zaletę uważa się dążenie do łagodzenia konfliktów i harmonii.


Religia Balijczyków

Jedyną na świecie odmianę hinduizmu Dharma wyznaje aż 94% Balijczyków. Bali i zachodnie Lombok tworzą enklawę hinduistyczną w Indonezji – kraju, w którym przeważają muzułmanie. Hinduizm przywędrował na wyspę wraz z kupcami indyjskimi, w pierwszych wiekach po Chrystusie, stapiając się tutaj z kultem przodków. Oddawanie czci demonom i duchom było praktykowane również po wprowadzeniu nowej religii.
Codzienne rytuały służą wprowadzeniu harmonii pomiędzy życiem człowieka a kosmosem. Według wierzeń balijskich wszechświat jest uporządkowany i zdominowany przez przeciwieństwa, takie jak: bóstwa i demony, dzień i noc, dobro i zło, czystość i nieczystość, życie i śmierć. Każde z przeciwieństw ma swoje uzasadnione istnienie i jest nieodzowne dla równowagi egzystencji.
Centrum wszechświata stanowi święta góra Agung – siedziba Siwy. Za przeciwieństwo uważane są morze i świat podziemny, w których żyją duchy i demony. Pomiędzy nimi poruszają się ludzie. Takie postrzeganie świata unaocznia, dlaczego życie Balijczyków toczy się prawie wyłącznie wokół składania hołdu duchom i przebłagiwania demonów.
W ciele ludzkim góra Agung odpowiada głowie, środkowy świat – korpusowi, a świat podziemny – stopom. Siva – pan śmierci – utożsamiany jest z najwyższym bóstwem i stanowi centralną postać w wierzeniach Balijczyków, którzy uważają, że tylko poprzez zniszczenie i śmierć może powstać nowa forma istnienia. Palenie ciał zmarłych, jeden z najważniejszych rytuałów religijnych na Bali, służy uwolnieniu duszy i przygotowaniu jej do nowego życia.
Z religią i tradycją związanych jest wiele świąt i ceremonii – oficjalny kalendarz świąt balijskich zawiera średnio 200 (!) okazji do świętowania w ciągu roku.
Do tego dochodzą oczywiście liczne ceremonie związane z cyklem życia każdego człowieka. Rozpoczynają się one już w fazie embrionalnej, a ich ukoronowaniem jest rytuał spalenia ciała po śmierci.


Sport i rekreacja:

Pływanie:

Ulubiona dyscyplina turystów przebywających w miejscowościach Kuta, Nusa Dua i Sanur.
Uwaga na przypływy i odpływy. W żadnym wypadku nie wolno odpływać zbyt daleko od brzegu, gdyż u wybrzeży Bali jest wiele niebezpiecznych prądów, szczególnie w Kucie.


Nurkowanie:

Organizacją wypraw dla nurków zajmują się hotele. Wymagane jest zaświadczenie o dobrym stanie zdrowia.
Uwaga: ze względu na duże różnice ciśnienia nie wolno nurkować w ciągu 24 godzin poprzedzających podróż samolotem.


Nurkowanie powierzchniowe:

Sprzęt do nurkowania powierzchniowego można wypożyczyć niemal w każdym hotelu.


Żeglarstwo
Na plaży można wypożyczyć łodzie (wiosłowe). Wypożyczenie sprzętu: 20-25 USD/godzina.


Wędkarstwo:

Wyprawy dla wędkarzy są organizowane przez hotele.


Tenis:

Niemal wszystkie hotele mają korty tenisowe. Za opłatą możliwe jest także wypożyczenie rakiet.


Squash:

Korty do squasha znajdują się w niektórych hotelach.


Golf:

Sanur – 9-dołkowe pole golfowe w hotelu Grand Bali Beach.
Nusa Dua – bardzo ładne, 18-dołkowe pole golfowe, tuż obok hotelu Hilton.
Bei Bedugul – 18-dołkowe pole golfowe położone w górach.
Obok świątyni Tanah Lot – Nirwana Golf Club z 18-dołkowym polem.


Posiłki i napoje:

Specjały kuchni balijskiej

Nasi Gorent – smażony ryż z krewetkami, mięsem wołowym i drobiowym oraz jajkiem, pikantnie doprawiony papryką, pomidorami, cebulą, czosnkiem, szczypiorkiem, solą i pieprzem.

Bami Goreng – smażony makaron ze świeżymi krewetkami, mięsem z kury, mięsem wieprzowym i wieloma przyprawami.

Babi Guling – pieczone prosię, serwowane z sambal.

Satay – danie narodowe Indonezji. Małe szaszłyki drobiowe, wołowe lub wieprzowe w sosie orzechowym.


Napoje

Tuak – wino palmowe, pijane głównie na prowincji.

Brem – typowe, lekko słodkawe ryżowe wino balijskie. Podawane z lodem jako napój orzeźwiający.

Piwo – tutejsze piwo jest lekkie i smaczne, ale w hotelach sprzedawane jest po bardzo wysokich cenach.

Wino – europejskie i australijskie wina serwowane są w hotelach i większości restauracji. Dość drogie.

Kawa – serwuje się mocną i aromatyczną kopi Bali.

Herbata – wysokiej jakości, zgodnie ze standardami dalekowschodnimi.

Jeruk – gorący napój cytrusowy ze świeżych owoców.

Cendol – bardzo lubiany, zwłaszcza przez dzieci, sok z różowego syropu, orzecha kokosowego i cukru palmowego, w którym pływają kolorowe kawałki żelatyny.

Wysokoprocentowe napoje alkoholowe – tylko importowane i dlatego bardzo drogie. Do wyboru koniak, gin, whisky, wódka – dostępne w każdym barze hotelowym.


Powrót do kraju:

Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
Przed wyjazdem z hotelu należy pamiętać o:
* wyjęciu z sejfu hotelowego zdeponowanych w nim rzeczy
* przymocowaniu do bagażu etykietek z imieniem i nazwiskiem
* opuszczeniu pokoju zazwyczaj do godziny 12.00, tak aby pozostawić obsłudze hotelu czas na przygotowanie pokoi dla następnych gości
* uregulowaniu rachunku w recepcji