Turcja - INFORMACJE PRAKTYCZNE

Przewodnik Turcja
Last Minute Turcja
Klimat:

Turcja leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Na wybrzeżu występuje klimat śródziemnomorski z średnią temperaturą w styczniu od 5 do 10°C i lipca od 25 do 30°C.

W środkowej i wschodniej Turcji panuje klimat kontynentalny suchy. Zimy są tu mroźne ze średnią temperaturą -10°C, natomiast lata są upalne ze średnią temperaturą 30°C.

Najwięcej opadów występuje na jesień i zimą dlatego tę do Turcji najlepiej jest podróżować wiosną i latem. Roczna suma opadów wynosi nawet od 200 mm w środku kraju, do 3000 mm we wschodniej części Gór Pontyjskich.

W regionie morza Marmara jest obszarem o umiarkowanej temperaturze i drugim pod względem wilgotności obszarem w Turcji.

Na wybrzeżu Morza Śródziemnego w Antalyi temperatury są o kilka stopni wyższe niż w Izmirze i za wyjątkiem lata panuje tu pora wilgotna i mokra.

W sercu Turcji, środkowej Anatolii latem jest gorąco i sucho, zimą zaś bardzo zimno i wilgotno.

Na wybrzeżu Morza Czarnego temperatury są umiarkowane, przypominające temperatury z Polski, lecz suma opadów trzykrotnie przekracza średnią krajową.

Południowo-wschodnia Anatolia pod względem klimatycznym jest sucha i gorąca, latem temperatury sięgają 46°C przy najniższej w kraju wilgotności. Na wschodzie Anatolii występują duże wahania temperatury upały dochodzą do 38°C, a mrozy do -43°C.

Turcję najlepiej jest zwiedzać wiosną i jesienią lub wiosną w miesiącach od kwietnia do czerwca i od września do października.


Temperatury:

miesiąc	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII
dzień - temperatura w °C	14	15	17	21	26	30	34	36	31	27	18	15
noc - temperatura w °C	6	6	8	11	16	19	23	22	19	15	10	8
woda - temperatura w °C	14	14	14	18	20	22	25	26	26	24	17	15
godziny słońca w ciągu dnia	5	6	7	9	10	12	13	12	11	9	5	4
dni deszczowe w miesiącu	8	6	8	5	3	1	0	0	1	4	8	9

Waluta:

Jednostką monetarną w Turcji jest turecka lira (TL). Z powodu inflacji tylko niewiele monet znajduje się w obiegu, występują banknoty o następujących nominałach: 100 tys., 250 tys., 500 tys., 1 mln, 5 mln, 10 mln TL. W obiegu są monety stare i nowe. Banknotów można dokonać wymiany w banku lub w hotelu. W bankach lub kantorach kurs wymiany jest nieznacznie korzystniejszy.
Banki czynne są pn.-pt. w godz. 9.00-12.00 i 14.00-17.00.
Uwaga: ponowna wymiana lirów możliwa jest jedynie na lotnisku, za okazaniem kwitu z kantoru lub banku. Radzimy pod koniec pobytu nie wymieniać zbyt dużej ilości gotówki.


Karty kredytowe:

W Turcji akceptowane powszechnie karty :MasterCard, Visa, Eurocheck, American. Hotele zastrzega sobie prawo dokonywanie preautoryzacji karty kredytowej przed przyjazdem Gościa.


Dokumenty i wiza:

Wizę turecką można kupić na wszystkich przejściach granicznych i lotnisku. Wymagany jest jedynie paszport ważny przez co najmniej pół roku. Wiza kosztuje 10 euro i ważna jest przez 30 dni.

Na czas wizyty powyżej 30 dni obowiązuje wiza pobytowa, o która można się ubiegać w ambasadzie po złożeniu odpowiednich dokumentów.

Wizy pobytowe wydawane są wyłącznie członkom rodziny pracującej w Turcji, studentom wyłącznie na okres nauki oraz pracownikom kontraktowym.


Przepisy celne:

Odprawa celna w Turcji jest raczej pobieżna. Bez cła można wwieźć 1kg kawy, 5l alkoholu, 200 sztuk papierosów i 50 cygar lub 200g tytoniu. Przy wjeździe należy zdeklarować przedmioty wartościowe taki jak biżuteria, sprzęt elektroniczny, fotograficzny. Zdeklarowane rzeczy wpisywane są do paszportu i przy wjeździe z Turcji nie ma problemu z ich wywozem. Maksymalna kwota zakupionych rzeczy wynosi 1000 dolarów. Przy wyjeździe z kraju bagaż bywa szczegółowo kontrolowany. Celnicy mogą także wymagać okazania kwitów z kantorów. Samochody, minibusy, przyczepy, łodzie, motocykle i rowery mogą być wwiezione do Turcji na trzy miesiące bez pisemnego pozwolenia władz celnych.

W Turcji zakazany jest wywóz antyków liczących ponad 100 lat.


Czas:


W Turcji obowiązuje czas wschodnioeuropejski. W stosunku do czasu polskiego czas przesunięty jest do przodu o godzinę. Czas letni obowiązuje od godziny 1:00 w ostatnią niedzielę marca do 2:00 w ostatnią niedzielę września.


Zdrowie i szczepienia:

W Turcji szczepienia nie są wymagane, jednak warto zaszczepić się przeciwko błonicy i tężcowi, polio, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, durowi brzusznemu, cholerze, wściekliźnie, gruźlicy oraz warto przyjąć leki przeciwmalaryczne.


Komunikacja:

Autobus:

Po tureckich miastach kursuje bardzo dużo autobusów, ale zwykle są one pełne. Autobus /Dolmus bilet można kupić w specjalnych kioskach mieszczących się na głównych dworcach autobusowych lub przystankach przesiadkowych. Można je kupić również w niektórych sklepach. Normalne, tzn. duże autobusy kursują jedynie pomiędzy miastami. W mieście lub pomiędzy blisko położonymi miejscowościami kursują dolmusze.


Dolmusz:

Dolmusze, minibusy czy sedany funkcjonują w wielu miastach. Warto korzystać z ich usług, gdyż są zwykle szybsze, wygodniejsze i tylko nieznacznie droższe od autobusów. Zatrzymują się w pobliżu większych placów, dworców lub skrzyżowań. W praktyce jednak kierowca zatrzymuje się, gdy zauważy turystów, którzy chcą skorzystać z przejazdu. W większych miastach przystanki są ustalone i czasem zaznaczone tabliczkami z czarną literą ""D"" na biało - niebieskim tle i napisem Dolmus Indirme Bindirme Yeri (przystanek dolmuszów dla wsiadających i wysiadających).


Taxi:

Wszystkie taksówki wyposażone są w cyfrowe taksometry, którymi taksówkarze posługują się przy kalkulacji opłat. Przy dłuższych przejazdach proponujemy uzgodnić cenę przed rozpoczęciem jazdy.


Wynajem samochodu:

Wynajem samochodu zależy od wieku wypożyczającego. Aby wypożyczyć najtańsze auto należy mieć 19 do 21 lat, samochód średniej klasy, trzeba mieć 24 lata, najdroższe marki wypożycza się osobom powyżej 27 roku życia. Przy wypożyczeniu auta należy płacić kartą kredytową lub w depozycie zostawić znaczną sumę pieniędzy. Wypożyczenie samochodu w Turcji jest bardzo kosztowne z powodu podatku akcyzowego, który firmy płacą przy zakupie pojazdów. Tygodniowy koszt wynajmu auta z nieograniczonym kilometrażem, ubezpieczeniem i podatkiem to 300-600 dolarów, należy jednak do tej sumy doliczyć paliwo, opłaty parkingowe i drogowe (25-60 dolarów).


Połączenia promowe:

W Turcji promem samochodowo-pasażerskim tureckiej Żeglugi Marskiej można przepłynąć ze Stambułu na wschód, wzdłuż wybrzeża czarnomorskiego, na południe, wzdłuż wybrzeża egejskiego, a także przez Morze Marmara, Cieśninę Dardanele i zatokę Izmit. Dodatkowo co pół godziny kursuje prom z Gebze(przystań Eskihisar, na wschód od Üsküdaru) do Topcularu na południowym brzegu Morza Marmara.


Poczta:

Ceny usług pocztowych zmieniają się bardzo szybko. Najlepiej jest zapytać w recepcji o aktualne ceny. Znaczki pocztowe można kupić na poczcie lub też w recepcji hotelowej. Urząd pocztowy w Turcji nazywa się PTT i oznaczony jest czarnymi literami na żółtym tle. Pocztę można przekazać do wysłania w recepcji hotelowej.


Pomoc lekarska:

Przy chwilowej niedyspozycji zazwyczaj o prosi się o poradę w aptece. Pomoc medyczną można uzyskać w przychodniach, klinikach oraz w szpitalach państwowych. Po konsultacji medycznej, należy nie zapomnieć o zabraniu rachunku za wizytę oraz faktury z apteki. Po powrocie do kraju będą one stanowiły podstawę zwrotu poniesionych kosztów.


Przedstawicielstwa dyplomatyczne:

Ambasada RP w Ankarze
Atatürk Bulvari 241,
Kavaklidere PK 20,
06650 Ankara
tel.: + 90/312/467 56 19.

Konsulat RP w Stambule
Büyük Çiftlik Sok., Yücel Apt.5/7 Nisantaşi, Istanbul
tel. (0-090212) 291 03 00, 291 03 01
fax. 233 06 18

Konsulat RP w Mersin
Konsul Honorowy: Jan Taşçci (turecki, angielski, niemiecki)
Ismet Inonu Bulvari uysal, apt.4 d.7., 33100 Mersin, Turkey
tel. (0.090324) 232 46 18,233 39 10
fax. (324) 231-45-31


Napięcie w sieci:

220 V. W niektórych hotelach wymagany jest przełącznik.


Telefony:

Zadzwonić można z hotelu lub też z urzędu pocztowego. Hotele pobierają zazwyczaj prowizje, najlepiej zapytać w recepcji o koszt połączenia.
Dzwoniąc do Polski, należy wybrać numer kierunkowy 0-048, następnie numer miasta (bez zera) i numer abonenta.

Poland Direct
Telefony z zagranicy do Polski na koszt abonenta: 0-0 800 481 177
Uwaga: inicjowanie połączeń Poland Direct z publicznych aparatów telefonicznych wymaga użycia karty telefonicznej. Ponadto w niektórych hotelach oraz podczas korzystania z usług sieci telefonii ruchomej mogą być pobierane dodatkowe opłaty.


Woda pitna:

Wodę z kranu można używać do mycia zębów, jednak do picia polecamy wodę mineralną, którą można kupić w sklepie lub barze hotelowym. Najprostszym sposobem na oczyszczenie wody z zarazków jest jej przegotowanie, lecz można zabrać także tabletki chlorujące, które zabijają wiele zarazków chorobotwórczych, ale nie działają na niektóre pasożyty.


Atrakcje turystyczne:


Pamukkale:

Pamukkale to starożytne uzdrowisko położone w dolinie Cürüksu słynne z wapiennych osadów powstałych na zboczu góry Cökelez. Wypływająca tu, od 14 tysięcy lat, z gorących źródeł woda bogata jest w związki wapnia i dwutlenek węgla. Woda ochładzając się przy powierzchni wytrąca węglan wapnia, którego osady tworzą stalaktyty. Na zboczu góry powstały półkoliste i eliptyczne baseny wody termalnej, ukształtowane w formie tarasów. Miejsce to władze tureckie objęły ochroną tworząc Park Narodowy, a UNESCO wpisało je na listę światowego dziedzictwa przyrodniczego.

Ze względu na fakt, iż Pamukkale położone jest na linii pęknięcia skorupy ziemskiej, w pobliżu miasta znajdują się inne osobliwości natury. W miejscowości Karahayit usytuowane są źródła zawierające sporo domieszek żelaza, sodu i magnezu co powoduje zabarwienie osadów na kolor czerwony, żółty i zielony. W innej położonej 4 kilometry od Pamukkale miejscowości znajdują się dwa błotniste źródła z dużą zawartością związków siarki.

Obok uzdrowisk w Pamukkale wartym zwiedzenia jest doskonale zachowany amfiteatr z 200 roku p.n.e. mogący pomieścić 20 tysięcy widzów. Do głównych atrakcji zaliczana jest kąpiel w basenie Kleopatry, gdzie pod powierzchnią wody leżą ruiny starożytnych budowli, a także Nekropolis z 1200 doskonale zachowanymi grobowcami i sarkofagami.



Kapadocja:

Kapadocja była dawną krainą historyczną w Anatolii. Obecnie znana jest przede wszystkim z charakterystycznych form tufowych tworzących księżycowy krajobraz oraz z podziemnego miasta zbudowanego przez ukrywających się przez prześladowaniami chrześcijan. Najbardziej znanym z nich jest Derinkuyu mogące pomieścić 20 000 mieszkańców.

W miejscowości Göreme można podziwiać dziesiątki wykłutych w skałach kościołów z IX wieku. Wpisane przez UNESCO na Światową Liste Dziedzictwa Kulturalnego kaplice ozdobione zostały freskami o tematyce biblijnej, ukazującymi sceny z życia Chrystusa i Świętych. Kapadocja w średniowieczu była silnym ośrodkiem chrześcijaństwa oraz miejscem powstania idei życia klasztornego.



Perge:

Perge było niegdyś jednym z najzamożniejszych miast Pamfilii, dziś znane jest dzięki świetnie zachowanym zabytkom. Najcenniejszymi z nich jest Akropol, ulice z kolumnami, mury obronne, agora, łaźnie, bazylika północna i wschodnia, brama triumfalna oraz teatr na 15 000 miejsc i stadion na 12 000 miejsc.



Aspedos:

W mieście znajdują się zabytki z okresu rzymskiego oraz ggromny amfiteatr z czasów Marka Aureliusza.



Jeep Safari:

Przygoda gwarantująca moc atrakcji, wąskie, górskie drogi, pędzące samochody i wspaniałe krajobrazy.



Rafting:

Wycieczka fakultatywna dla osób aktywnych. Spływ pontonami rwącą rzeką Koprülü w kanionie o tej samej nazwie.



Rejs do Manavgatu:

Rejs wzdłuż morskiego wybrzeża, następnie spływ rzeką Manavgat, gdzie można podziwiać żółwie.



Noc turecka:

Starannie przygotowana impreza z pokazem tańca brzucha, harem show oraz regionalną kuchnią turecką.



Kraj i jego mieszkańcy


Zasady zachowania w meczecie:

Przed wejściem na dywany meczetu lub na czysty teren tuż przed jego bramą należy zawsze zdjąć buty.
Wierni klękają i dotykają czołem dywanów, dlatego chcą zachować je w czystości. Jeżeli nie ma dywanów,
jak np. przy grobie świętego, można wejść do środka w butach. Zwiedzając meczet, należy być ubranym skromnie, tak jak przy zwiedzaniu kościołów. Lepiej nie ubierać się w szorty (niezależnie od płci) lub stroje, które mogłyby się wydawać wiernym dziwaczne lub niestosowne. Kobiety powinny mieć nakrycie głowy, zakryte ramiona i skromne sukienki lub spódnice, najlepiej sięgające co najmniej do kolan. W częściej odwiedzanych meczetach odźwierni okrywają zwiedzających, których ubranie nie odpowiada wymogom, długą peleryną. Wypożyczyć ją można za darmo, ale mile widziane jest złożenie datku. Zwiedzanie tureckich meczetów nie nastręcza zwykle żadnych trudności, choć nie regulują tej kwestii żadne stałe przepisy. W większości przypadków nikt nie przeszkadza w zwiedzaniu, ale czasem można natknąć się na strzegącego wejścia gorliwego zwolennika przyzwoitości, który nie wpuści do środka nieodpowiednio ubranych lub nieprzyzwoicie zachowujących się przybyszów. Należy unikać wchodzenia do meczetu w godzinach modlitwy, a także w piątki, zwłaszcza rano i w południe (piątek jest świętym dniem dla muzułmanów).

Wewnątrz meczetu, nawet poza czasem modlitwy, można napotkać kilka modlących się osób. Nie należy im przeszkadzać, błyskać fleszem ani przechodzić tuż przed nimi. Wrzuceniem datku do puszki można od razu zaskarbić sobie ogólną sympatię. Te pieniądze przeznaczone są na potrzeby meczetu.


Sport i rekreacja:

Sporty wodne:

Narciarstwo wodne, nurkowanie oraz pływanie można uprawiać zarówno na wybrzeżu Morza Śródziemnego i Egejskiego. Zwolennicy tych sportów powinni unikać wybrzeża czarnomorskiego.

Ze względu na liczne starożytne zabytki zatopione u wybrzeży Turcji, nurkowanie nie wszędzie jest możliwe. Chętni do nurkowania powinni mieć licencję uprawniającą do nurkowania na określonych głębokościach.

Obok sportów w wodnych w Turcji wśród turystów popularny jest rejs jachtem wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego i Egejskiego. Do wyboru jest dużo wariantów– od jednodniowej wyprawy w okolice Antalyi, po tygodniowy rejs z Marmarisu. Głównymi żeglarskimi ośrodkami są Marmaris, Bodrum i Fethiye, a także Kuşadasi, Göcek, Antalya i Alanya.



Wycieczki rowerowe:

Najbardziej malownicze trasy rowerowe znajdują się wzdłuż zachodniej części wybrzeża śródziemnomorskiego, między Marmarisem a Antalyą. Najlepszymi szlakami są niewybrukowane nadbrzeżne drogi, które nie są zaznaczone na mapach.



Wycieczki piesze i wspinaczka:

W Turcji istnieją jedne z lepszych warunków do uprawiania wspinaczki górskiej.

Góry Pontyjskie to miejsce wręcz wymarzone dla piechurów, szczególnie w okolicy Ayderu na wybrzeżu Morza Czarnego oraz Yusufeli po południowej stronie pasma.

Znajduje się tu również pierwszy długodystansowy szlak turystyczny – Lycianski, prowadzący z Ölüdeniz na zachodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego do Antayi. Wytyczany jest również drugi szlak – św. Pawła – wiodący z Perge do Yalvaçu



Narciarstwo:

Dobre warunki do jazdy na nartach są na stokach Uludag koło Bursy, w kilku miejscowościach wypoczynkowych w paśmie gór Beydaglarî koło Antalyi, na Górze Erciyes koło Kayseri oraz w Palandöken koło Erzurum. Sezon narciarski trwa tu od listopada do połowy maja. Infrastruktura narciarska jest skromna w porównaniu ze standardami europejskimi, ale warunki do jazdy są bardzo dobre.



Posiłki i napoje:

Podobnie jak w innych krajach, również w Turcji napływ turystów sprawia, że coraz bardziej popularne stają się dania kuchni międzynarodowej, podczas gdy tradycyjna turecka sztuka gotowania idzie w zapomnienie. Trzeba jednak przyznać, że tureccy kucharze z dużym oporem poddają się międzynarodowym dyktatom, toteż tu i ówdzie można jeszcze skosztować prawdziwie tureckich posiłków.

Aby poznać smak kuchni tureckiej, trzeba wyjść z hotelu i poszukać restauracji, znajdującej się możliwie najdalej od plaży i dużych skupisk turystów. Obowiązuje tu zasada: im mniejszy lokal, tym lepiej. Nie warto także się spieszyć. Turcy jadają powoli, wręcz celebrują posiłki. Pośpiech w trakcie jedzenia jest źle widziany.

Turecka kuchnia nie nadużywa pikantnych przypraw. Wręcz przeciwnie, dania charakteryzują się harmonią smaku, a przyprawy i zioła są w kuchni tureckiej wykorzystywane z wielką umiejętnością i umiarem. Czosnek odgrywa podrzędną rolę.
Prawdziwie turecki posiłek rozpoczyna się od raki - wódki pijanej jako aperitif. Przejrzysta jak woda raki powstaje z winogron i miesza się ją z anyżem.

Cechą charakterystyczną kuchni tureckiej jest bogactwo dań, widoczne przede wszystkim w przystawkach, zwanych tutaj mezeler. Są one bardzo urozmaicone i trafiają na stół w takich ilościach, że trzeba pilnować się, by nie zjeść za wiele.

Mezeler to najczęściej warzywa na zimno lub klopsiki z mięsa siekanego w sosie, najróżniejsze sałatki lub marynowana ryba. Często można zobaczyć fasolę - białą lub zieloną - w sosie pomidorowym. Albo siekane mięso, posypane serem. Do smakołyków zalicza się także puree z bakłażana w smacznym, lekko słonym sosie jogurtowym. Innym, godnym polecenia daniem jest imambayildi (w dosłownym tłumaczeniu: imam stracił przytomność). Tajemniczym daniem, które doprowadziło do omdlenia imama, są duszone bakłażany z czosnkiem, cebulą i pomidorami. Warto spróbować również kabak kizartmasi - smażonych krążków cukini, podawanych na zimno z sosem jogurtowym.

Właściciele restauracji szczycą się możliwie długą listą przystawek. W Stambule są ponoć lokale, które mają w karcie ok. 70 dań tego typu.
Ponieważ dania zwykle doprawiane są dużą ilością oliwy, radzimy do posiłków jeść dużo chleba. Zwykle stoi on na stołach.

Dania ciepłe odgrywają w kuchni tureckiej rolę podrzędną. Zwykle podawane jest mięso jagnięce lub wołowe. Nie spotkają tu Państwo wieprzowiny, którą muzułmanie uważają za mięso nieczyste.
Znawcy twierdzą, że baranina smakuje najlepiej, jeżeli barana wypasano na łąkach porośniętych tymiankiem, a po uboju marynowano jego mięso przez 2-3 godziny w soku z cebuli i cytryny.
Popularność poza granicami Turcji zyskał sobie kebab - baranina grillowana z pomidorami i papryką. Döner kebab znany jest smakoszom kuchni greckiej. Odpowiada on greckiemu gyros. Na pionowym rożnie, nad otwartym ogniem grilluje się sztuki baraniego mięsa. Następnie ścina zewnętrzną, opieczoną warstwę mięsa i serwuje.
Kuchnia turecka słynie także z dobrze przyrządzonego mięsa siekanego. Köfteler to smażone klopsiki, najlepsze ze zmieszanego mięsa cielęcego i jagnięcego. Przyprawy i pietruszka nadają im typowy smak.
Pirzola - to kotlety jagnięce, doprawione solą, pieprzem i majerankiem.
Do posiłków polecamy miejscowe wino (zamiast piwa). Wina tureckie nie ustępują smakiem i jakością innym winom regionu Morza Śródziemnego.


Powrót do kraju:

Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
Przed wyjazdem z hotelu należy pamiętać o:
* wyjęciu z sejfu hotelowego zdeponowanych w nim rzeczy;
* przymocowaniu do bagażu etykietek z imieniem i nazwiskiem;
* opuszczeniu pokoju zazwyczaj do godziny 12.00, tak aby pozostawić obsłudze hotelu czas na przygotowanie pokoi dla następnych gości;
* uregulowaniu rachunku w recepcji
* sprawdzeniu godziny wyjazdu z hotelu na tablicy informacyjnej.

















Klimat:

Turcja leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Na wybrzeżu występuje klimat śródziemnomorski z średnią temperaturą w styczniu od 5 do 10°C i lipca od 25 do 30°C.

W środkowej i wschodniej Turcji panuje klimat kontynentalny suchy. Zimy są tu mroźne ze średnią temperaturą -10°C, natomiast lata są upalne ze średnią temperaturą 30°C.

Najwięcej opadów występuje na jesień i zimą dlatego tę do Turcji najlepiej jest podróżować wiosną i latem. Roczna suma opadów wynosi nawet od 200 mm w środku kraju, do 3000 mm we wschodniej części Gór Pontyjskich.

Region morza Marmara jest obszarem o umiarkowanej temperaturze i drugim pod względem wilgotności obszarem w Turcji.

Na wybrzeżu Morza Śródziemnego w Antalyi temperatury są o kilka stopni wyższe niż w Izmirze i za wyjątkiem lata panuje tu pora wilgotna i mokra.

W sercu Turcji, środkowej Anatolii latem jest gorąco i sucho, zimą zaś bardzo zimno i wilgotno.

Na wybrzeżu Morza Czarnego temperatury są umiarkowane, przypominające temperatury z Polski, lecz suma opadów trzykrotnie przekracza średnią krajową.

Południowo-wschodnia Anatolia pod względem klimatycznym jest sucha i gorąca, latem temperatury sięgają 46°C przy najniższej w kraju wilgotności. Na wschodzie Anatolii występują duże wahania temperatury upały dochodzą do 38°C, a mrozy do -43°C.

Turcję najlepiej jest zwiedzać wiosną i jesienią lub wiosną w miesiącach od kwietnia do czerwca i od września do października.


Temperatury:

miesiąc	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII
dzień - temperatura w °C	14	15	18	21	25	30	33	33	31	26	21	20
noc - temperatura w °C	6	6	8	11	14	19	22	22	19	14	11	7
woda - temperatura w °C	16	16	16	17	20	23	25	25	26	23	20	18
godziny słońca w ciągu dnia	5	6	7	9	10	12	13	12	11	9	5	4
dni deszczowe w miesiącu	8	6	8	5	3	1	0	0	1	4	8	9

Waluta:

Jednostką monetarną w Turcji jest turecka lira (TL). Z powodu inflacji tylko niewiele monet znajduje się w obiegu, występują banknoty o następujących nominałach: 100 tys., 250 tys., 500 tys., 1 mln, 5 mln, 10 mln TL. W obiegu są monety stare i nowe. Banknotów można dokonać wymiany w banku lub w hotelu. W bankach lub kantorach kurs wymiany jest nieznacznie korzystniejszy.
Banki czynne są pn.-pt. w godz. 9.00-12.00 i 14.00-17.00.
Uwaga: ponowna wymiana lirów możliwa jest jedynie na lotnisku, za okazaniem kwitu z kantoru lub banku. Radzimy pod koniec pobytu nie wymieniać zbyt dużej ilości gotówki.


Karty kredytowe:

W Turcji akceptowane powszechnie karty :MasterCard, Visa, Eurocheck, American. Hotele zastrzega sobie prawo dokonywanie preautoryzacji karty kredytowej przed przyjazdem Gościa.


Dokumenty i wiza:

Wizę turecką można kupić na wszystkich przejściach granicznych i lotnisku. Wymagany jest jedynie paszport ważny przez co najmniej pół roku. Wiza kosztuje 10 euro i ważna jest przez 30 dni.

Na czas wizyty powyżej 30 dni obowiązuje wiza pobytowa, o która można się ubiegać w ambasadzie po złożeniu odpowiednich dokumentów.

Wizy pobytowe wydawane są wyłącznie członkom rodziny pracującej w Turcji, studentom wyłącznie na okres nauki oraz pracownikom kontraktowym.


Przepisy celne:

Odprawa celna w Turcji jest raczej pobieżna. Bez cła można wwieźć 1kg kawy, 5l alkoholu, 200 sztuk papierosów i 50 cygar lub 200g tytoniu. Przy wjeździe należy zdeklarować przedmioty wartościowe taki jak biżuteria, sprzęt elektroniczny, fotograficzny. Zdeklarowane rzeczy wpisywane są do paszportu i przy wjeździe z Turcji nie ma problemu z ich wywozem. Maksymalna kwota zakupionych rzeczy wynosi 1000 dolarów. Przy wyjeździe z kraju bagaż bywa szczegółowo kontrolowany. Celnicy mogą także wymagać okazania kwitów z kantorów. Samochody, minibusy, przyczepy, łodzie, motocykle i rowery mogą być wwiezione do Turcji na trzy miesiące bez pisemnego pozwolenia władz celnych.

W Turcji zakazany jest wywóz antyków liczących ponad 100 lat.


Czas:


W Turcji obowiązuje czas wschodnioeuropejski. W stosunku do czasu polskiego czas przesunięty jest do przodu o godzinę. Czas letni obowiązuje od godziny 1:00 w ostatnią niedzielę marca do 2:00 w ostatnią niedzielę września.


Zdrowie i szczepienia:

W Turcji szczepienia nie są wymagane, jednak warto zaszczepić się przeciwko błonicy i tężcowi, polio, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, durowi brzusznemu, cholerze, wściekliźnie, gruźlicy oraz warto przyjąć leki przeciwmalaryczne.


Komunikacja:

Autobus:

Po tureckich miastach kursuje bardzo dużo autobusów, ale zwykle są one pełne. Autobus /Dolmus bilet można kupić w specjalnych kioskach mieszczących się na głównych dworcach autobusowych lub przystankach przesiadkowych. Można je kupić również w niektórych sklepach. Normalne, tzn. duże autobusy kursują jedynie pomiędzy miastami. W mieście lub pomiędzy blisko położonymi miejscowościami kursują dolmusze.


Dolmusz:

Dolmusze, minibusy czy sedany funkcjonują w wielu miastach. Warto korzystać z ich usług, gdyż są zwykle szybsze, wygodniejsze i tylko nieznacznie droższe od autobusów. Zatrzymują się w pobliżu większych placów, dworców lub skrzyżowań. W praktyce jednak kierowca zatrzymuje się, gdy zauważy turystów, którzy chcą skorzystać z przejazdu. W większych miastach przystanki są ustalone i czasem zaznaczone tabliczkami z czarną literą ""D"" na biało - niebieskim tle i napisem Dolmus Indirme Bindirme Yeri (przystanek dolmuszów dla wsiadających i wysiadających).


Taxi:

Wszystkie taksówki wyposażone są w cyfrowe taksometry, którymi taksówkarze posługują się przy kalkulacji opłat. Przy dłuższych przejazdach proponujemy uzgodnić cenę przed rozpoczęciem jazdy.


Wynajem samochodu:

Wynajem samochodu zależy od wieku wypożyczającego. Aby wypożyczyć najtańsze auto należy mieć 19 do 21 lat, samochód średniej klasy, trzeba mieć 24 lata, najdroższe marki wypożycza się osobom powyżej 27 roku życia. Przy wypożyczeniu auta należy płacić kartą kredytową lub w depozycie zostawić znaczną sumę pieniędzy. Wypożyczenie samochodu w Turcji jest bardzo kosztowne z powodu podatku akcyzowego, który firmy płacą przy zakupie pojazdów. Tygodniowy koszt wynajmu auta z nieograniczonym kilometrażem, ubezpieczeniem i podatkiem to 300-600 dolarów, należy jednak do tej sumy doliczyć paliwo, opłaty parkingowe i drogowe (25-60 dolarów).


Połączenia promowe:

W Turcji promem samochodowo-pasażerskim tureckiej Żeglugi Marskiej można przepłynąć ze Stambułu na wschód, wzdłuż wybrzeża czarnomorskiego, na południe, wzdłuż wybrzeża egejskiego, a także przez Morze Marmara, Cieśninę Dardanele i zatokę Izmit. Dodatkowo co pół godziny kursuje prom z Gebze(przystań Eskihisar, na wschód od Üsküdaru) do Topcularu na południowym brzegu Morza Marmara.


Poczta:

Ceny usług pocztowych zmieniają się bardzo szybko. Najlepiej jest zapytać w recepcji o aktualne ceny. Znaczki pocztowe można kupić na poczcie lub też w recepcji hotelowej. Urząd pocztowy w Turcji nazywa się PTT i oznaczony jest czarnymi literami na żółtym tle. Pocztę można przekazać do wysłania w recepcji hotelowej.


Pomoc lekarska:

Przy chwilowej niedyspozycji zazwyczaj o prosi się o poradę w aptece. Pomoc medyczną można uzyskać w przychodniach, klinikach oraz w szpitalach państwowych. Po konsultacji medycznej, należy nie zapomnieć o zabraniu rachunku za wizytę oraz faktury z apteki. Po powrocie do kraju będą one stanowiły podstawę zwrotu poniesionych kosztów.


Przedstawicielstwa dyplomatyczne:

Ambasada RP w Ankarze
Atatürk Bulvari 241,
Kavaklidere PK 20,
06650 Ankara
tel.: + 90/312/467 56 19.

Konsulat RP w Stambule
Büyük Çiftlik Sok., Yücel Apt.5/7 Nisantaşi, Istanbul
tel. (0-090212) 291 03 00, 291 03 01
fax. 233 06 18

Konsulat RP w Mersin
Konsul Honorowy: Jan Taşçci (turecki, angielski, niemiecki)
Ismet Inonu Bulvari uysal, apt.4 d.7., 33100 Mersin, Turkey
tel. (0.090324) 232 46 18,233 39 10
fax. (324) 231-45-31


Napięcie w sieci:

220 V. W niektórych hotelach wymagany jest przełącznik.


Telefony:

Zadzwonić można z hotelu lub też z urzędu pocztowego. Hotele pobierają zazwyczaj prowizje, najlepiej zapytać w recepcji o koszt połączenia.
Dzwoniąc do Polski, należy wybrać numer kierunkowy 0-048, następnie numer miasta (bez zera) i numer abonenta.

Poland Direct
Telefony z zagranicy do Polski na koszt abonenta: 0-0 800 481 177
Uwaga: inicjowanie połączeń Poland Direct z publicznych aparatów telefonicznych wymaga użycia karty telefonicznej. Ponadto w niektórych hotelach oraz podczas korzystania z usług sieci telefonii ruchomej mogą być pobierane dodatkowe opłaty.


Woda pitna:

Wodę z kranu można używać do mycia zębów, jednak do picia polecamy wodę mineralną, którą można kupić w sklepie lub barze hotelowym. Najprostszym sposobem na oczyszczenie wody z zarazków jest jej przegotowanie, lecz można zabrać także tabletki chlorujące, które zabijają wiele zarazków chorobotwórczych, ale nie działają na niektóre pasożyty.


Atrakcje turystyczne:

Efez:

Efez uważany jest za najlepiej zachowane na świecie antyczne miasto na świecie. Prowadzą do niego dwa wejścia: pierwsze od strony portu, drugie przez bramę w murach miejskich z czasów Lizymacha. W pobliżu wejścia znajdują się pozostałości łaźni Variusa zbudowanej w II wieku oraz ruiny agory z zachowanymi fragmentami bazyliki Dawniej w tym miejscu znajdował się cmentarz do którego prowadziła święta droga. Zachowały się również fragmenty świątyni Izydy z I wieku. Innymi zabytkami wartymi uwagi są min.:

-Odeon zbudowany w II wieku przez Vediusa Antoniusa. Jest to teatr mieszczący około 200 osób, w którym odbywały się koncerty i spotkania rady miasta.

-świątynia Dea Roma i Divus Julius zbudowana w I wieku przez Oktawiana Augusta dla Juliusza Cezara.

-Prytanejon z I wieku stanowił budynek rady miejskiej podczas sprawowania władzy przez Oktawiana Augusta i został przebudowany w III wieku.

-Droga Kuretów, przez która dawniej przechodziła procesja kapłanów Kuretów niosących drewno do podtrzymania świętego ognia. Przy drodze znajdują się liczne pomniki oraz widoczny jest system kanalizacyjny.

-Świątynia Domicjana największa w mieście mieściła się na Placu Domicjana. Została zbudowana na krepidomie w formie peripterosu z 8 kolumnami od frontu i 13 elewacjami bocznymi z pomnikiem cesarza Domicjana.

-Brama Herkulesa zbudowana na przełomie IV i V wieku nad Drogą Kuretów.

-Domy na tarasach należące niegdyś do najbogatszych mieszkańców Efezu w I-IV wieku. Domy posiadały wewnętrzny dziedziniec, atrium i były zaopatrywane w wodę.

Na terenie ruin odkryto jeszcze wiele innych obiektów, z których większość jest niedostępna dla zwiedzających. Na terenie Efezu w dalszym ciągu są prowadzone prace archeologiczne. W Efezie znajdowała się słynna świątynia Artemidy (uznawana za jeden z siedmiu cudów świata), ale nie przetrwała ona do naszych czasów. Jej pozostałości znajdują się po drugiej stronie szosy łączącej Selçuk z Kuşadası.


Dalyan:

Jedna z wycieczek fakultatywnych ukazująca wspaniałe krajobrazy Turcji Egejskiej. W programie wizyta na plaży, na której żółwie morskie składają jaja, możliwość kąpieli błotnych. Ponad to, oglądanie wykutych w skałach grobowców likijskich z IV wieku p.n.e. podczas rejsu rzeką Dalyan.


Jeep Safari:

Jeep Safarii to trasa licząca prawie 180 kilometrów. W programie wycieczki fakultatywnej zwiedzanie starożytnej Likii-Xantos, Tlos oraz wąwozu Saklikent. Odpoczynek na najdłuższej plaży w Turcji- Patara, niedaleko starożytnego miasta o tej samej nazwie, w którym urodził się Św.Mikołaj.


12 wysp:

Rejs statkiem po dwunastu wyspach, wspaniałe widoki, ciche zatoki z krystalicznie czystą wodą, w niektórych miejscach widoczne są starożytne ruiny widoczne pod powierzchnią wody. W zależności o miesiąca zobaczyć można delfiny, latające ryby oraz ogromne żółwie morskie.


Saklikent:

Jeden z największych mistycznych wąwozów.


Noc turecka:

Starannie przygotowana impreza z pokazem tańca brzucha, harem show oraz regionalną kuchnią turecką.


Nurkowanie:

W Turcji jedną z atrakcji jest nurkowanie pod okiem wykwalifikowanej kadry.


Paragliding:

Kilkugodzinna wycieczka fakultatywna najpierw wjazd na górę Baba Dagi (1969 metrów n.p.m), następnie półgodzinny lot z wykfalifikowanym instruktorem nad Laguną Ölüdeniz.



Kraj i jego mieszkańcy


Zasady zachowania w meczecie:

Przed wejściem na dywany meczetu lub na czysty teren tuż przed jego bramą należy zawsze zdjąć buty.
Wierni klękają i dotykają czołem dywanów, dlatego chcą zachować je w czystości. Jeżeli nie ma dywanów,
jak np. przy grobie świętego, można wejść do środka w butach. Zwiedzając meczet, należy być ubranym skromnie, tak jak przy zwiedzaniu kościołów. Lepiej nie ubierać się w szorty (niezależnie od płci) lub stroje, które mogłyby się wydawać wiernym dziwaczne lub niestosowne. Kobiety powinny mieć nakrycie głowy, zakryte ramiona i skromne sukienki lub spódnice, najlepiej sięgające co najmniej do kolan. W częściej odwiedzanych meczetach odźwierni okrywają zwiedzających, których ubranie nie odpowiada wymogom, długą peleryną. Wypożyczyć ją można za darmo, ale mile widziane jest złożenie datku. Zwiedzanie tureckich meczetów nie nastręcza zwykle żadnych trudności, choć nie regulują tej kwestii żadne stałe przepisy. W większości przypadków nikt nie przeszkadza w zwiedzaniu, ale czasem można natknąć się na strzegącego wejścia gorliwego zwolennika przyzwoitości, który nie wpuści do środka nieodpowiednio ubranych lub nieprzyzwoicie zachowujących się przybyszów. Należy unikać wchodzenia do meczetu w godzinach modlitwy, a także w piątki, zwłaszcza rano i w południe (piątek jest świętym dniem dla muzułmanów).

Wewnątrz meczetu, nawet poza czasem modlitwy, można napotkać kilka modlących się osób. Nie należy im przeszkadzać, błyskać fleszem ani przechodzić tuż przed nimi. Wrzuceniem datku do puszki można od razu zaskarbić sobie ogólną sympatię. Te pieniądze przeznaczone są na potrzeby meczetu.


Sport i rekreacja:



Sporty wodne:

Narciarstwo wodne, nurkowanie oraz pływanie można uprawiać zarówno na wybrzeżu Morza Śródziemnego i Egejskiego. Zwolennicy tych sportów powinni unikać wybrzeża czarnomorskiego.

Ze względu na liczne starożytne zabytki zatopione u wybrzeży Turcji, nurkowanie nie wszędzie jest możliwe. Chętni do nurkowania powinni mieć licencję uprawniającą do nurkowania na określonych głębokościach.

Obok sportów w wodnych w Turcji wśród turystów popularny jest rejs jachtem wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego i Egejskiego. Do wyboru jest dużo wariantów– od jednodniowej wyprawy w okolice Antalyi, po tygodniowy rejs z Marmarisu. Głównymi żeglarskimi ośrodkami są Marmaris, Bodrum i Fethiye, a także Kuşadasi, Göcek, Antalya i Alanya.



Wycieczki rowerowe:

Najbardziej malownicze trasy rowerowe znajdują się wzdłuż zachodniej części wybrzeża śródziemnomorskiego, między Marmarisem a Antalyą. Najlepszymi szlakami są niewybrukowane nadbrzeżne drogi, które nie są zaznaczone na mapach.



Wycieczki piesze i wspinaczka:

W Turcji istnieją jedne z lepszych warunków do uprawiania wspinaczki górskiej.

Góry Pontyjskie to miejsce wręcz wymarzone dla piechurów, szczególnie w okolicy Ayderu na wybrzeżu Morza Czarnego oraz Yusufeli po południowej stronie pasma.

Znajduje się tu również pierwszy długodystansowy szlak turystyczny – Lycianski, prowadzący z Ölüdeniz na zachodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego do Antayi. Wytyczany jest również drugi szlak – św. Pawła – wiodący z Perge do Yalvaçu



Narciarstwo:

Dobre warunki do jazdy na nartach są na stokach Uludag koło Bursy, w kilku miejscowościach wypoczynkowych w paśmie gór Beydaglarî koło Antalyi, na Górze Erciyes koło Kayseri oraz w Palandöken koło Erzurum. Sezon narciarski trwa tu od listopada do połowy maja. Infrastruktura narciarska jest skromna w porównaniu ze standardami europejskimi, ale warunki do jazdy są bardzo dobre.



Posiłki i napoje:

Podobnie jak w innych krajach, również w Turcji napływ turystów sprawia, że coraz bardziej popularne stają się dania kuchni międzynarodowej, podczas gdy tradycyjna turecka sztuka gotowania idzie w zapomnienie. Trzeba jednak przyznać, że tureccy kucharze z dużym oporem poddają się międzynarodowym dyktatom, toteż tu i ówdzie można jeszcze skosztować prawdziwie tureckich posiłków.

Aby poznać smak kuchni tureckiej, trzeba wyjść z hotelu i poszukać restauracji, znajdującej się możliwie najdalej od plaży i dużych skupisk turystów. Obowiązuje tu zasada: im mniejszy lokal, tym lepiej. Nie warto także się spieszyć. Turcy jadają powoli, wręcz celebrują posiłki. Pośpiech w trakcie jedzenia jest źle widziany.

Turecka kuchnia nie nadużywa pikantnych przypraw. Wręcz przeciwnie, dania charakteryzują się harmonią smaku, a przyprawy i zioła są w kuchni tureckiej wykorzystywane z wielką umiejętnością i umiarem. Czosnek odgrywa podrzędną rolę.
Prawdziwie turecki posiłek rozpoczyna się od raki - wódki pijanej jako aperitif. Przejrzysta jak woda raki powstaje z winogron i miesza się ją z anyżem.

Cechą charakterystyczną kuchni tureckiej jest bogactwo dań, widoczne przede wszystkim w przystawkach, zwanych tutaj mezeler. Są one bardzo urozmaicone i trafiają na stół w takich ilościach, że trzeba pilnować się, by nie zjeść za wiele.

Mezeler to najczęściej warzywa na zimno lub klopsiki z mięsa siekanego w sosie, najróżniejsze sałatki lub marynowana ryba. Często można zobaczyć fasolę - białą lub zieloną - w sosie pomidorowym. Albo siekane mięso, posypane serem. Do smakołyków zalicza się także puree z bakłażana w smacznym, lekko słonym sosie jogurtowym. Innym, godnym polecenia daniem jest imambayildi (w dosłownym tłumaczeniu: imam stracił przytomność). Tajemniczym daniem, które doprowadziło do omdlenia imama, są duszone bakłażany z czosnkiem, cebulą i pomidorami. Warto spróbować również kabak kizartmasi - smażonych krążków cukini, podawanych na zimno z sosem jogurtowym.

Właściciele restauracji szczycą się możliwie długą listą przystawek. W Stambule są ponoć lokale, które mają w karcie ok. 70 dań tego typu.
Ponieważ dania zwykle doprawiane są dużą ilością oliwy, radzimy do posiłków jeść dużo chleba. Zwykle stoi on na stołach.

Dania ciepłe odgrywają w kuchni tureckiej rolę podrzędną. Zwykle podawane jest mięso jagnięce lub wołowe. Nie spotkają tu Państwo wieprzowiny, którą muzułmanie uważają za mięso nieczyste.
Znawcy twierdzą, że baranina smakuje najlepiej, jeżeli barana wypasano na łąkach porośniętych tymiankiem, a po uboju marynowano jego mięso przez 2-3 godziny w soku z cebuli i cytryny.
Popularność poza granicami Turcji zyskał sobie kebab - baranina grillowana z pomidorami i papryką. Döner kebab znany jest smakoszom kuchni greckiej. Odpowiada on greckiemu gyros. Na pionowym rożnie, nad otwartym ogniem grilluje się sztuki baraniego mięsa. Następnie ścina zewnętrzną, opieczoną warstwę mięsa i serwuje.
Kuchnia turecka słynie także z dobrze przyrządzonego mięsa siekanego. Köfteler to smażone klopsiki, najlepsze ze zmieszanego mięsa cielęcego i jagnięcego. Przyprawy i pietruszka nadają im typowy smak.
Pirzola - to kotlety jagnięce, doprawione solą, pieprzem i majerankiem.
Do posiłków polecamy miejscowe wino (zamiast piwa). Wina tureckie nie ustępują smakiem i jakością innym winom regionu Morza Śródziemnego.


Powrót do kraju:

Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
Przed wyjazdem z hotelu należy pamiętać o:
* wyjęciu z sejfu hotelowego zdeponowanych w nim rzeczy;
* przymocowaniu do bagażu etykietek z imieniem i nazwiskiem;
* opuszczeniu pokoju zazwyczaj do godziny 12.00, tak aby pozostawić obsłudze hotelu czas na przygotowanie pokoi dla następnych gości;
* uregulowaniu rachunku w recepcji
* sprawdzeniu godziny wyjazdu z hotelu na tablicy informacyjnej.